Thoát vị đĩa đệm xảy ra bất kỳ phần nào của cột sống như phần cột sống cổ,
cột sống thắt lưng, trong đó chủ yếu thoát vị cột sống thắt lưng với các
triệu chứng đau, tê mỏi vùng thắt lưng lan xuống mông, đùi và cẳng
chân, cảm giác yếu cơ,...
Ðây là căn bệnh
rất phổ biến và có thể gây tàn phế nếu không được điều trị. Do đó người
bệnh cần đi khám và điều trị sớm khi thấy các triệu chứng của bệnh,
không nên chủ quan, nhất là ở một số đối tượng có nhiều nguy cơ như:
những người thường xuyên làm việc nặng nhọc, công nhân bốc vác, những
người thường xuyên ngồi làm việc ( kế toán , ngân hàng , văn phòng , …)
, chơi thể thao, tư thế ngồi học, làm việc sai cách, mắc các bệnh lý
cột sống như gù vẹo, thoái hóa cột sống,…
bệnh thoát vị đĩa đệm?
Cột sống do nhiều đốt ghép lại. Giữa các đốt sống lại được ngăn với nhau bởi những đĩa đệm. Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có tác dụng như một gối đỡ đàn hồi, giúp cột sống thực hiện các động tác cúi, ưỡn, nghiêng, xoay. Cấu trúc của đĩa đệm bao gồm có bao xơ bên ngoài, cấu tạo từ các vòng sợi dai, chắc và nhân nhầy ở dạng keo bên trong. Khi cấu trúc bao xơ bị yếu do đứt một số vòng sợi thì áp lực nhân nhầy sẽ đẩy chỗ đó phình ra khỏi vị trí bình thường, nhân keo của đĩa đệm thoát ra ngoài gọi là thoát vị đĩa đệm.
Cơn đau do thoát bị đĩa đệm thường tái phát nhiều lần,đợt sau nặng hơn đợt trước , mỗi đợt kéo dài khoảng 1-2 tuần, sau đó lại hết đau nhưng không phải là khỏi bệnh mà chỉ là do tủy sống thích ứng với tình trạng bị nhân đệm chèn ép , đến giai đoạn chèn ép quá mức thì không thể đáp ứng với bất kỳ cách giảm đau nào .
Triệu chứng có khi đau âm ỉ nhưng thường đau dữ dội, đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi. Ngoài ra còn có cảm giác kiến bò, tê cóng, kim châm tương ứng với vùng đau.
Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, thường có triệu chứng như: Đau vùng cổ, gáy, vai, dọc theo cánh tay. Đau vai tới mức khó cử động khớp vai theo các chiều ra trước ra sau hoặc đưa lên cao .Tê đau dọc cánh tay, tê cứng khớp bàn tay, các ngón tay. Teo, yếu cơ cánh tay, ngón tay. Ngoài ra có các biểu hiện đặc biệt thường bị chẩn đoán nhầm với các bệnh khác như :
1. Mất ngủ kéo dài , hoặc ngủ chập chờn kèm ác mộng thường xuyên , mất ngủ có thể trắng đêm từ ngày này qua ngày khác kèm theo tình trạng lừ đừ ngủ gà ban ngày . Nguyên nhân do hẹp ống tủy cổ vì nhân đệm chèn ép và trặc vẹo đốt sống , mất độ cong của cột sống cổ .Hẹp ống tủy cổ gây ứ trệ dịch não tủy , tăng áp lực nội sọ mãn tính , thiếu máu não mãn tính , tình trạng này gia tăng khi nằm có dùng gối cổ không đúng cách khiến giấc ngủ không thể xảy ra .
2. Hội chứng tiền đình do thoát vị chèn ép tủy thường kèm theo vẹo cột sống cổ do các tư thế xoay cúi ngửa liên tục cũng như kê gối sai qui cách, trong đời sống. Khi làm việc cúi liên tục hoặc nghiêng xoay cổ theo một hướng quen thuộc trong các hoạt động, sẽ gây ra chèn ép lên động mạch cột sống cổ đã bị hẹp sẵn gây nên những cơn thiếu máu não đột ngột khiến người này bị tối sầm hoặc choáng váng, nặng hơn có thể ói mửa không thể đứng được .
3. Hội chứng suy nhược bao gồm : giảm khả năng thích ứng công viêc, học tập, mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, mau quên hoặc quên trầm trọng, mất ngủ, trầm cảm, nhức đầu, … Nguyên nhân do hẹp ống sống vì thoát vị đĩa đệm , kèm theo thường có vẹo và mất độ cong cột sống cổ .
4. Nhức đầu kéo dài , thường được chẩn đoán viêm xoang nhưng uống thốc giảm đau và điều trị viêm không đỡ hoặc ít đáp ứng, hoặc lệ thuộc thuốc giảm đau. Nguyên nhân do tăng áp lực nội so mãn tính vì hẹp ống tủy cổ trong thoát vị đĩa đệm nhiều tầng hoặc kích thước nhân đệm thoát vị lớn .
Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, thường có triệu chứng như: Đau, tê vùng thắt lưng, mông, dọc theo đùi, cẳng chân, bàn chân. Teo,yếu cơ đùi, cẳng chân, bàn chân. Dần dần, đau trở nên thường xuyên, kéo dài hàng tháng nếu không được điều trị. Khả năng vận động của bệnh nhân bị giảm sút rõ rệt. Ngoài ra triệu chứng đặc biệt của thoát vị đĩa đệm cột sống lưng mà rất ít được chú ý và thường chẩn đoán nhầm với bệnh khác đó là :
1. Đau đầu gối khi vận động ( lên cầu thang, …), đau ngày càng gia tăng, dần teo cơ, biến dạng gối do điều trị không đúng hoặc do cử động gối hạn chế hoàn toàn vì đau hoặc vì chẩn đoán nhầm thoái hóa khớp gối . Đây là biểu hiện điển hình của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng số 4 ( L4 ), thường có kèm đau hoặc không hề đau lưng . Đau , giảm cử động khớp gối sẽ mất khi điều trị tốt thoát vị đĩa đệm L4
2. Đau thần kinh tọa : đau buốt dọc mông chân . thường gặp trong thoát vị đĩa đệm đốt sống lưng số năm ( L5 ). Điều trị tốt thoát vị đĩa đệm L5 cũng như tập tư thế ngồi đáung cách sẽ khỏi bệnh .
3. Đau buốt hoặc nhói tê gót chân ( sáng ngủ dậy , khi đi , …). Nguyên nhân thường do thoát vị đĩa đệm đốt sống L5S1 ( thắt lưng năm , xương cùng một ) . Khi chữa hiệu quả thoát vị này và hướng dẫn tư thế ngồi và ghế ngồi đúng cách sẽ khỏi bệnh .
4. Đau vùng bẹn hoặc vòng ngang bụng trong thoát vị đĩa đệm cột sống lưng ( L1/2 , L2/3 , ..)
Thoát vị đĩa đệm chèn ép vào rễ thần kinh, tủy sống gây các triệu chứng đau, tê, teo cơ, liệt cơ. Khi rễ thần kinh bị tổn thương thì bệnh nhân khó vận động các chi. Nếu tổn thương thần kinh cánh tay thì bệnh nhân không thể nhấc tay hay khó gấp, duỗi cánh tay, khả năng lao động và sinh hoạt bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bệnh có thể để lại những hậu quả và những biến chứng nguy hiểm cho người bệnh. Người bệnh có thể bị tàn phế do bị liệt ( một phần cơ thể hoặc từ cổ trở xuống ) trong trường hợp đĩa đệm thoát vị nặng chèn ép tuỷ cổ. Khi bị chèn ép các dây thần kinh vùng thắt lưng cũng có thể dẫn đến đại tiểu tiện không tự chủ do rối loạn cơ tròn. Các chi dần bị teo cơ, có thể mất khả năng lao động và vận động.
bệnh thoát vị đĩa đệm?
Cột sống do nhiều đốt ghép lại. Giữa các đốt sống lại được ngăn với nhau bởi những đĩa đệm. Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có tác dụng như một gối đỡ đàn hồi, giúp cột sống thực hiện các động tác cúi, ưỡn, nghiêng, xoay. Cấu trúc của đĩa đệm bao gồm có bao xơ bên ngoài, cấu tạo từ các vòng sợi dai, chắc và nhân nhầy ở dạng keo bên trong. Khi cấu trúc bao xơ bị yếu do đứt một số vòng sợi thì áp lực nhân nhầy sẽ đẩy chỗ đó phình ra khỏi vị trí bình thường, nhân keo của đĩa đệm thoát ra ngoài gọi là thoát vị đĩa đệm.
Nhận biết bệnh dựa trên các biểu hiện nào?
Cơn đau do thoát bị đĩa đệm thường tái phát nhiều lần,đợt sau nặng hơn đợt trước , mỗi đợt kéo dài khoảng 1-2 tuần, sau đó lại hết đau nhưng không phải là khỏi bệnh mà chỉ là do tủy sống thích ứng với tình trạng bị nhân đệm chèn ép , đến giai đoạn chèn ép quá mức thì không thể đáp ứng với bất kỳ cách giảm đau nào .
Triệu chứng có khi đau âm ỉ nhưng thường đau dữ dội, đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi. Ngoài ra còn có cảm giác kiến bò, tê cóng, kim châm tương ứng với vùng đau.
Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, thường có triệu chứng như: Đau vùng cổ, gáy, vai, dọc theo cánh tay. Đau vai tới mức khó cử động khớp vai theo các chiều ra trước ra sau hoặc đưa lên cao .Tê đau dọc cánh tay, tê cứng khớp bàn tay, các ngón tay. Teo, yếu cơ cánh tay, ngón tay. Ngoài ra có các biểu hiện đặc biệt thường bị chẩn đoán nhầm với các bệnh khác như :
1. Mất ngủ kéo dài , hoặc ngủ chập chờn kèm ác mộng thường xuyên , mất ngủ có thể trắng đêm từ ngày này qua ngày khác kèm theo tình trạng lừ đừ ngủ gà ban ngày . Nguyên nhân do hẹp ống tủy cổ vì nhân đệm chèn ép và trặc vẹo đốt sống , mất độ cong của cột sống cổ .Hẹp ống tủy cổ gây ứ trệ dịch não tủy , tăng áp lực nội sọ mãn tính , thiếu máu não mãn tính , tình trạng này gia tăng khi nằm có dùng gối cổ không đúng cách khiến giấc ngủ không thể xảy ra .
2. Hội chứng tiền đình do thoát vị chèn ép tủy thường kèm theo vẹo cột sống cổ do các tư thế xoay cúi ngửa liên tục cũng như kê gối sai qui cách, trong đời sống. Khi làm việc cúi liên tục hoặc nghiêng xoay cổ theo một hướng quen thuộc trong các hoạt động, sẽ gây ra chèn ép lên động mạch cột sống cổ đã bị hẹp sẵn gây nên những cơn thiếu máu não đột ngột khiến người này bị tối sầm hoặc choáng váng, nặng hơn có thể ói mửa không thể đứng được .
3. Hội chứng suy nhược bao gồm : giảm khả năng thích ứng công viêc, học tập, mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, mau quên hoặc quên trầm trọng, mất ngủ, trầm cảm, nhức đầu, … Nguyên nhân do hẹp ống sống vì thoát vị đĩa đệm , kèm theo thường có vẹo và mất độ cong cột sống cổ .
4. Nhức đầu kéo dài , thường được chẩn đoán viêm xoang nhưng uống thốc giảm đau và điều trị viêm không đỡ hoặc ít đáp ứng, hoặc lệ thuộc thuốc giảm đau. Nguyên nhân do tăng áp lực nội so mãn tính vì hẹp ống tủy cổ trong thoát vị đĩa đệm nhiều tầng hoặc kích thước nhân đệm thoát vị lớn .
Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, thường có triệu chứng như: Đau, tê vùng thắt lưng, mông, dọc theo đùi, cẳng chân, bàn chân. Teo,yếu cơ đùi, cẳng chân, bàn chân. Dần dần, đau trở nên thường xuyên, kéo dài hàng tháng nếu không được điều trị. Khả năng vận động của bệnh nhân bị giảm sút rõ rệt. Ngoài ra triệu chứng đặc biệt của thoát vị đĩa đệm cột sống lưng mà rất ít được chú ý và thường chẩn đoán nhầm với bệnh khác đó là :
1. Đau đầu gối khi vận động ( lên cầu thang, …), đau ngày càng gia tăng, dần teo cơ, biến dạng gối do điều trị không đúng hoặc do cử động gối hạn chế hoàn toàn vì đau hoặc vì chẩn đoán nhầm thoái hóa khớp gối . Đây là biểu hiện điển hình của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng số 4 ( L4 ), thường có kèm đau hoặc không hề đau lưng . Đau , giảm cử động khớp gối sẽ mất khi điều trị tốt thoát vị đĩa đệm L4
2. Đau thần kinh tọa : đau buốt dọc mông chân . thường gặp trong thoát vị đĩa đệm đốt sống lưng số năm ( L5 ). Điều trị tốt thoát vị đĩa đệm L5 cũng như tập tư thế ngồi đáung cách sẽ khỏi bệnh .
3. Đau buốt hoặc nhói tê gót chân ( sáng ngủ dậy , khi đi , …). Nguyên nhân thường do thoát vị đĩa đệm đốt sống L5S1 ( thắt lưng năm , xương cùng một ) . Khi chữa hiệu quả thoát vị này và hướng dẫn tư thế ngồi và ghế ngồi đúng cách sẽ khỏi bệnh .
4. Đau vùng bẹn hoặc vòng ngang bụng trong thoát vị đĩa đệm cột sống lưng ( L1/2 , L2/3 , ..)
Những di chứng của bệnh:
Thoát vị đĩa đệm chèn ép vào rễ thần kinh, tủy sống gây các triệu chứng đau, tê, teo cơ, liệt cơ. Khi rễ thần kinh bị tổn thương thì bệnh nhân khó vận động các chi. Nếu tổn thương thần kinh cánh tay thì bệnh nhân không thể nhấc tay hay khó gấp, duỗi cánh tay, khả năng lao động và sinh hoạt bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bệnh có thể để lại những hậu quả và những biến chứng nguy hiểm cho người bệnh. Người bệnh có thể bị tàn phế do bị liệt ( một phần cơ thể hoặc từ cổ trở xuống ) trong trường hợp đĩa đệm thoát vị nặng chèn ép tuỷ cổ. Khi bị chèn ép các dây thần kinh vùng thắt lưng cũng có thể dẫn đến đại tiểu tiện không tự chủ do rối loạn cơ tròn. Các chi dần bị teo cơ, có thể mất khả năng lao động và vận động.
Nhận xét
Đăng nhận xét